Insanlik olarak 16.yy’a kadar evrende ki herseyin dunyanin etrafinda donup durdugunu dusunmusuz -gunes, ay ve diger tum gezegenler buna dahil. Ozellikle Yunanlilardan Aristotle, Plato ve Plotemy’nin iddiasi bu yondeydi (geocentric yapi) ve Orta Cag oldugu gibi bu fikri benimsedi. Ancak Copernicus’a kadar -1540′larda olum doseginde biraktigi eser olan ‘On the Revolutions of the Heavenly Spheres’ ile gunesi merkeze yerlestirmisti -heliocentric. Bu, Scientific Revolution’inin baslangici olarak kabul gorecek ve arkasindan gelen Kepler, Galileo ve ozellikle Newton bu dusuncenin temellerini kullanacakti. Copernicus teleskop kesfedilmeden once Tanri’yi Gunes ile iliskilendirmis ve Gunes’i merkeze koymustu. Basitce, gunes yeryuzunu aydinlattigina gore ve aydinlik Tanri’dan geldigine gore sistem farkli olamazdi. Onun hakli oldugunu Kepler kanitlayacakti.

Psikoloji dersinde ilgimi ceken bir konu oldu: gun icerisinde uyanik oldugumuz zamanin neredeyse yarisini ayirdigimiz fantaziler ve hayal-kurmak (daydreaming)…  Ne zaman baska bir yerde olmak veya baska bir sey yapmak istesek hayal-kurmak bir anlik kacis oluyor. Bazi psikologlar, hayal-kurmanin kisa sureli bir haftasonu tatilinden baska bir sey olmadigini soyluyorlar -ozellikle gercek hayat istediklerimizi karsilamadiginda. Freudcu teoristciler, hayal-kurmayi muhalif fikirlerin veya suclu arzularin uzerinden dusunerek gecmenin zararsiz bir yolu olarak tanimliyorlar. Kavramsal psikologlar ise hayal-kurmayi daha cok problem-cozumune ve insanlar arasi yeteneklerin gelisimine vurgu yapiyorlar. Daha da fazlasi icin, hayal-kurmanin gercekten zor problemlerin ustesinden gelmeye yardimci oldugu soyleniyor. Kisa tanimiyla, hayal-kurmak, stresli bir gunde canlandirici bir soluk almamiza ve belki de en onemlisi ihmal edilmis arzularimiz ve isteklerimizi hatirlatma konusunda bize hizmet ediyor.

Ders kitabim: Charles G. Morris – Psychology An Introduction, Twelfth Edition, EN, sf. 148

Uyusturucular 60′lardan beri gorsel medya ve muzik ile hayatimizda. Bunlarin hepsi, hatta kafein bile bagimlilik yapiyor -hem kimyasal, hem de psikolojik olarak… Bazi paradokslar da var; ornegin eroin guclu bir yasadisi uyusturucu iken sigarada ki nikotin ise guclu bir yasal uyusturucudur. Fizyolojik etkilerinden buldugum en onemlisi beyinle ilgili zararlari. Normalde beyin bilgiyi oldukca hizli bir sekilde yanitliyor. Ama uyusturucu kullanimi kara noktalar olusturuyorlar; yani kisi bilgiyi o sis bulutunun icinden istiyor, ama  bunu yapamiyor -bu onu yavaslatiyor. Sonuc olarak kisi bunu cozmek icin daha fazlasini almak istiyor. Populer olanlarina bakarsak;

Marijuana, sokaklarda weed, pot veya ganja olarak bilinir, Hindistan’da uretilir. Kisa sureli etkisi uyusukluk, kizarmis-gozler ve zayif hafizadir. Uzun surede ise gelisim sorunlari, kalp rahatsizligi ve erkek seks hormonlarinda azalma gorulur. Alkol digerlerinden daha fazla genc insani olduruyor -ozellik 15-24 yas arasi gencleri… Ekstazi, sokaklarda cadillac, X, E, Love Pill olarak bilinir, alkolle alindiginda oldukca tehlikeli, hatta olumcul olabilir. Kisa sureli etkisi, zayif yargilama, kafa karisikligi, depresyon ve uyku problemleri… Uzun surede beyne, hafizaya ve dusuncelerimize etkisi vardir. Kokain omru kisaltmasiyla bilinir. Sokaklarda white, snow veya paradays olarak tanimlanir. Kullaniminin hemen sonunda depresyon, yeme ve uyku bozukluklari, paranoya ve halusilasyon gorulebilir. Crack kokain, tek kullaniminin ardindan bagimli olunabilmesiyle bilinir. Kisa sureli etkisi bile havale veya olumle sonuclanabilir.

Kaynak: Drug-Free World

Insanlar alternatif tipta (akupuntur ve hipnoz’da) bircok faydali sonuc aliyorlar -kocakari ilaclari ve su gizli tedavilerin ise yariyor olmasi, aslinda etkisiz ilaclar verilen ama etkili oldugu soylenen bir grup insanin hastaligini yenmesinden farkli degil. Buna placebo etkisi diyoruz. Bilimde bu, vucudun kendi agri kesicisi olan endorfinleri serbest birakmasi olarak aciklaniyor¹. Yani eger bir seye kendini inandirirsan sanirim o konuda bir gun hakli cikabilirsin. Buna perspektiften bakarsak, gercekten sana ait olan seyleri tam olarak buldugunda veya yarattiginda ve endiseleri, kaygilari bir kenara biraktiginda bir sure sonra hayat onu basarabilmen icin sana her yonden yardimci oluyor -hem iceriden hem disaridan…

1. Charles G. Morris – Psychology Am Introduction, Twelfth Edition, EN, sf. 123

Ogrenme, davranis degisikliginin oldugu bir surectir ve surekliliginin olmasi sarttir. Oldukca uzun bir sure bu davranisin devam etmesi gerekir ki kisilik olarak ortaya cikabilsin -yani bilincaltina kaydedilebilsin. Bu davranislarin degisikligi tekrarlarla ve yasanti sonucu ortaya cikmis olmasi gerekir. Yoksa her davranis degisikligi ogrenme degildir.